Analiza spółki Read - Gene S.A.

Read-Gene to spółka z obszaru medycyny, która powstała w 2005 roku. Jej zawiązanie było poprzedzone wieloletnimi badaniami przeprowadzonymi przez profesora Jana Lubińskiego oraz jego zespół, a także Międzynarodowe Centrum Nowotworów Genetycznych i Pomorską Akademie Nauk Medycznych. Impulsem do stworzenia Read-Gene oraz nadania jej formy spółki akcyjnej był dynamiczny rozwój tego obszaru rynku oraz możliwości komercjalizacji wartości intelektualnych, powstałych w procesie badań. Za przykład mogą posłużyć patenty (w posiadaniu RG są 3 patenty zagraniczne oraz 6 polskich) związane z chemoprewencją oraz testami genetycznymi. Oprócz nich, spółka złożyła jeszcze 21 wniosków dla swoich odkryć w dziedzinie genetyki nowotworów, w sprawie których to ciągle czeka na odpowiednie orzeczenia. W dniu 12 lutego spółka zadebiutowała na rynku New Connect. Debiut poprzedziła emisja akcji, z której pozyskano 4 mln zł, które Read-Gene zamierza przeznaczyć na budowę laboratorium badawczego oraz kliniki genetycznej.

Spółka działa w sektorze tzw. personal medicine. Oznacza to, że każdego pacjenta traktuje indywidualnie na podstawie przeprowadzonych badań genetycznych. Dzięki takiemu podejściu do klienta, leczenie pacjenta przebiega sprawniej i skuteczniej, niż w przypadku ogólnych metod, stosowanych dla całej populacji. Read-Gene wychodzi z coraz bardziej rozpowszechnionego na świecie założenia, że powstawanie nowotworów ma podłoże genetyczne, a przez wyselekcjonowanie odpowiednich genów, możliwa jest skuteczna prewencja przed zachorowaniami na raka, a nawet opracowanie leków przeciw nowotworom. Głównymi segmentami, z których spółka zamierza czerpać przychody są badania kliniczne, testy genetyczne, prowadzenie poradni genetycznych oraz chemoprewencja. Warto tutaj zauważyć, iż wszystkie te segmenty względem siebie komplementarne, co może prowadzić do dużych efektów synergii.

Chemoprewencja

Zgodnie z prognozami spółki, ten segment ma przynosić niemalże 57% łącznych przychodów. Chemoprewencja polega na wykorzystywaniu syntetycznych albo naturalnych związków chemicznych w celu odwrócenia, bądź spowolnienia, procesu powstawania nowotworów. Spółka prowadzi badania nad preparatem Sel-BRCA1, który ma zapobiegać powstawaniu raka piersi i jajnika u nosicielek mutacji genu BRCA1. Pilotażowe badania wykazały, że selenowanie omawianego preparatu do diety osób posiadających mutację genu BRCA1 zmniejsza ryzyko zachorowań na nowotwór z 80% do 25%. Obecnie przeprowadzana jest próba kliniczna na 1 400 osobach, która ma potwierdzić właściwości preparatu.

Badania kliniczne

Segment ten, zgodnie z oczekiwaniami spółki, ma i generować blisko 23% planowanych przychodów, co czyni go drugim największym obszarem działań spółki. Badania kliniczne polegają na sprawdzaniu, czy potencjalny lek, preparat lub technologia medyczna jest skuteczna, bezpieczna i czy spełnia swoje podstawowe cele. Read-Gene ma zamiar oferować swoje usługi w tym wymiarze dla klientów korporacyjnych, głównie z branży medycznej, farmaceutycznej, chemicznej oraz biotechnologicznej. Spółka będzie również przeprowadzała badania kliniczne dla własnych preparatów oraz technologii. Obecnie jest ona w trakcie przeprowadzania 5 badań klinicznych, w tym dla tak znanych światowych potentatów jak AstraZeneca, Kudos i PharmaNet.

Poradnie genetyczne

Spółka zamierza pozyskiwać z tego segmentu około 17% wszystkich swoich przychodów. Głównym obszarem działalności poradni genetycznych będą konsultacje dla klientów, przeprowadzanie testów genetycznych na ryzyko zachorowania na nowotwór oraz dobieranie najbardziej właściwej metody prewencji przed nowotworem dokonanej na podstawie przeprowadzonych wcześniej testów. Dodatkowo poradnie będą również gromadziły materiał genetyczny pobierany od klientów, który służył będzie do przeprowadzania dalszych badań, dzięki czemu spółka będzie w stanie opracowywać coraz bardziej skuteczne preparaty i metody prewencji, oraz będzie mogła poszerzać swoją bazę danych. Obecnie Read-Gene posiada największą na świecie bazę próbek genetycznych, która zawiera blisko 2 miliony danych i ponad 185 tysięcy próbek DNA. Wśród tych danych znajduje się ponad 4 200 zdiagnozowanych i zarejestrowanych nosicieli mutacji BRCA1 i ponad 21 000 nosicieli mutacji tj. CHK2, NOD2, CDKN2A, CYP1B1, NBS1, p53, FGFR, TNR.

Testy genetyczne

Mimo iż z ekonomicznego punktu widzenia, segment ten będzie miał najmniejsze znaczenie, to będzie miał największe znaczenie dla wizerunku firmy. Testy genetyczne będą bowiem dostępne dla wszystkich pacjentów i klientów. W grudniu 2008 spółka uruchomiła platformę internetową, na której można zamawiać testy na wykrywanie mutacji genów BRCA1, BRCA2, MSH2, MLH1, NBS1 oraz CHEK2. Cała procedura polega na tym, iż klient zamawia przez internet zestaw do pobierania próbek DNA, po czym przesyła materiał genetyczny do spółki, gdzie są przeprowadzane zamówione testy. Należy tutaj zauważyć, iż testy genetyczne odgrywają najważniejszą rolę w całej działalności spółki - bez nich trudno byłoby pozyskać materiał genetyczny do dalszych badań. Tylko dzięki nim, możliwe jest wcześniejsze rozpoznanie ryzyka danego pacjenta na zachorowanie na nowotwór, a co za tym idzie zastosowanie najskuteczniejszych metod chemoprewencji. Warto zaznaczyć, iż Read-Gene na początku będzie rozprowadzało swoje testy głównie wśród w miarę „jednorodnej genetycznie” ludności słowiańskiej. Dzięki temu, będzie można rezygnować z części badań genetycznych, co znacznie obniży koszt tych testów (około 40 euro), przy niezmienionej precyzji ich wyników.

Akcjonariat

Od 12 lutego 2009 roku akcje Read-Gene są notowane na warszawskim rynku NewConnect. Największym udziałowcem spółki jest Gen-Pat-Med Sp. z o.o., która posiada 67,06% akcji, dających prawo do 71,59% głosów na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy.

Należy jednak zauważyć, iż osobą, która wywiera największy wpływ na spółkę, jest Jan Lubiński. Jest on nie tylko założycielem i szefem Read-Gene, , ale również prezesem Gen-Pat-Med Sp. z o.o. Prof. dr hab. n. med. Jan Lubiński jest wybitnym onkologiem, który specjalizuje się w patomorfologii (dział medycyny zajmujący się rozpoznawaniem, klasyfikacją oraz czynnikami prognostycznymi chorób na podstawie zmian morfologicznych). Obecnie jest on również krajowym konsultantem w dziedzinie kliniki genetycznej. W 2001 roku jako pierwszy zwrócił uwagę na problem nowotworów u młodych kobiet, oraz udało mu się zorganizować kamapnię promującą badania wśród kobiet. Od ponad 10 lat zajmuje się tworzeniem największej bazy danych związanej z nowotworami. Jest założycielem Międzynarodowego Centrum Nowotworów Genetycznych, które ściśle współpracuje ze spółką.

Analiza rynku

Ponieważ Read-Gene zajmuje się głównie badaniami nad zależnościami między uwarunkowaniami genetycznymi a powstawaniem nowotworów, popyt na usługi spółki będzie zdeterminowany przez rosnące zagrożenie ze strony nowotworów wśród ludzkiej populacji. Obecnie na świecie co roku liczba chorych na raka (pod różnymi postaciami) zwiększa się o 12,4 miliona, przy czym z powodu choroby umiera 7,6 miliona osób. Zgodnie z prognozami Międzynarodowej Organizacji Zdrowia (WHO), za 2 lata najczęstszym powodem zgonów będzie właśnie rak. Wyprzedzi on choroby układu krążenia, które obecnie „zabijają” najwięcej osób. WHO alarmuje, że do 2030 roku blisko 75 milionów osób na świecie będzie posiadało nowotwór, a rocznie diagnozę usłyszy 25 milionów osób, przy czym 17 milionów ludzi z tego powodu będzie umierało każdego roku. Średnio co roku, liczba chorych z nowotworem ma się zwiększać o 1%. Będzie to spowodowane głównie coraz większym wzrostem populacji ludzkiej, ale również i coraz bardziej niezdrowym trybem życia. W związku z tym, iż coraz więcej ludzi będzie narażonych na zachorowanie na raka, zwiększy się także liczba osób pragnących wcześniej wykryć zagrożenie, co powinno przyczynić się do zwiększonego popytu na usługi spółki.

W związku z powyższym, coraz więcej krajów stara się walczyć z tą „plagą XXI wieku”, poprzez wspieranie onkologii oraz tworzenie narodowych planów zwalczających nowotwory. Dla przykładu, wydatki związane z walką z rakiem przypadające na jednego mieszkańca Europy Zachodniej wynoszą średnio 125 euro, podczas gdy w Polsce wskaźnik ten wynosi 41 euro. W Europie Środkowej jedynie Czechy i Węgry mają jeszcze tak niski wskaźnik.

Rynek badań klinicznych

Zgodnie z przewidywaniami spółki, segment badań klinicznych ma być drugim pod względem wielkości przychodów i znaczenia sektorem spółki, dlatego warto zwrócić na niego szczególną uwagę.

Obecnie światowy rynek badań klinicznych zewnętrznych jest wart blisko 14 miliardów dolarów, zaś jego wzrost jest szacowany na poziomie 10% rocznie. W Europie Centralnej wartość tego rynku szacowana jest na 750 milionów euro, jednakże jego wzrost wynosi 15% rocznie. W Polsce, zagraniczne firmy i koncerny wydają na badania 700 mln zł. Jednakże potencjał wzrostu wartości tego rynku w Polsce jest szczególnie wysoki. Dzieje się tak ze względu na bardzo dużą populację, oraz na obecność specjalistycznych przedsiębiorstw posiadających bardzo dobrze wykwalifikowaną kadrę. Dla przykładu można podać, że wartość rynku badań klinicznych w Belgii wnosi 1,3 miliarda euro, przy czym kraj ten posiada prawie czterokrotnie mniejszą populację niż Polska.

Konkurencja

Read-Gene jest pionierskim przedsięwzięciem na polskim rynku, dlatego obecnie nie ma żadnej konkurencji dla tego typu projektu w Polsce. Niemniej jednak, w związku z bardzo dynamicznym rozwojem tego rynku, jak i ogromnym potencjalnym zyskiem, w szybkim czasie mogą powstać spółki próbujące kopiować rozwiązania Read-Gene. Jednakże, w tego typu działalności istnieje naturalna bariera wejścia, którą jest wyspecjalizowana kadra naukowa. W związku z tym, iż spółka posiada doborową kadrę naukową, składającą się z najwybitniejszych polskich i zagranicznych specjalistów, potencjalnym konkurentom będzie niezwykle trudno stworzyć zespół o zbliżonym potencjale intelektualnym.

Mimo iż konkurencja w Polsce nie istnieje, bądź też nie jest jakimś znaczącym problemem, o tyle konkurencja międzynarodowa może stwarzać poważne zagrożenie. Od kilku lat bowiem, coraz więcej spółek produkujących leki przeciw nowotworom, bądź też prowadzących podobną działalność jak Read-Gene, zmienia swoje podejście do walki z nowotworami, i podobnie jak szczecińska spółka, są one zdania, iż kluczem do pokonania raka są informacje genetyczne zawarte w DNA. Konkurentów spółki można podzielić na dwie grupy. Do pierwszej grupy zaliczają się takie przedsiębiorstwa, które są ukierunkowane głównie na klienta indywidualnego, poprzez sprzedawanie testów genetycznych oraz ich interpretację. Do największych spółek z tego obszaru można zaliczyć 23andMe, Navigenics, DNA Direct z USA, oraz Genetic Technologies z Australii. Niektóre z tych spółek oferują konsultacje 24 godziny na dobę. Inne są dopiero na etapie tworzenia tego rodzaju produktów. Niemniej jednak, wszystkie z nich starają się rozszerzyć swoją działalność na inne obszary geograficzne. Doskonałym przykładem jest tutaj spółka Genetic Technologies, która działa nie tylko w Australii i Oceanii, ale również na dalekim wschodzie. Warto dodać, że swoją ofertę powiększyła ona również o badania DNA zwierząt i roślin. Drugą grupą konkurencyjnych spółek są te podmioty, które oprócz przeprowadzania testów genetycznych, ich analizy i konsultacji z klientami indywidualnymi, starają się znaleźć związek między genami a chorobami, oraz starają się opracować poszczególne leki. Do takich spółek można zaliczyć deCODE Genetics z Islandii, Genentech oraz Myriad Genetics z USA. Cechami charakterystycznymi tych spółek jest to, że bardziej niż na obecnych przychodach z diagnostyki, skupiają się one na długofalowych korzyściach ekonomicznych, które mogą wyniknąć ze stworzenia leku leczącego nowotwory. Wszystkie wymienione spółki, należące do obu grup, są spółkami działającymi w sektorze personal medicine, czyli tym samym, w którym operuje Read-Gene - są to więc bezpośredni konkurenci tej spółki.

opracowanie: